Úr támi tíðarinnar

Útgávudagur:     18/10-1999
ISBN nr:            99918-934-5-8
Stødd:                191 bl.s.
 
 
 
 
 
 
 
 

Bókin, Úr támi tíðarinnar, er søgulig skaldsøga. Umframt at siga ástarsøguna millum tvey tænastufólk á bygd í Føroyum tað Harrans árið 1701, so verður í bókini roynt at lýsa veruliga umhvørvið og liviumstøðurnar, ið vóru tá.
    Flestu føroysku søguligu skaldsøgurnar ganga fyri seg fyrst í 1900-árunum og í 1800-árunum og snúgva seg um rembingarnar, tá ið vit fluttu okkum frá at vera eitt bóndasamfelag til eitt fiskivinnusamfelag.
    Samfelagið í 1700-árunum er ikki merkt av hesum og er eisini í mangan annan mun annarleiðis enn tað seinna. Og so annarleiðis frá okkara tíð, at tað fyri tí kundi verið á eini aðrari gongustjørnu.
    Eftir sum møguleikin var til tað, verða oftast verulig fólk og hús í Vágum í 1701 brúkt til kollissu í bókini.
    Úr támi tíðarinnar er í flestum førum bygd á søguligar keldur; og hava fleiri av tilburðunum í bókini sostatt verið.

Forlagið

Teir vóru farnir til útróðrar um morgunin og vóru komnir út á Grunnin og høvdu gott og væl kastað, nú sær Ísakur, húskallurin norðan av Oyrini, okkurt myrkt koma undan havsbrúnni.
    - Hvat er hatta? læt í honum.
    Allir settu fast og settu seg at hyggja at hesum myrka.
    - Hatta er skip, segði Mikkjal. Hann hevði so óføra góð eygu.
    Nakað seinni tóku hinir undir við honum. Jú, hatta var skip. Menninir kendu seg heldur ótryggar, tí ein visti aldrin, hvat fyri skip tað kundi vera. Um tað var friðarskip ella ófriðarskip. Nógvir sjórænarar vóru allastaðni, og tað var ikki lukkuligt at falla í klørnar á teimum, tað vistu øll.
    Teir settust við snørið eina løtu, men hildu kortini vakið eyga við skipinum. Tað nærkaðist landi, tað sást væl.
    So letur í Dánjali í Gomlustovu: - Óttist ikki, vinir, eg kenni skipið. Hatta er hálendingurin Jacobii van der Meer. Hann var her fyrrárið.
    - Jú, mín sann hevur tú rætt, segði Heini í Gomlustovu.
    - Vindski førir, segði Mikkjal.
    Vindski var ikki skiparans rætta navn, men hann hevði sagt, at hann kallaðist okkurt við vind, og so var maðurin hálvur krypil, gekk hokin, so at hann gekk skeivur. Føroyingarnir róptu hann tí bara Vindski.
    - Latið okkum sleppa okkum til hús, segði Dánjal í Gomlustovu. - Vindski kemur inn á Sørvágsfjørð, eingin ivi um tað. Kanska vit kundu tiltuskað okkum okkurt frá honum.
    - Allir á hinum bátunum settu seg eisini til árarnar, tá teir sóu, at Gomlustovubáturin fór til hús. Teir vildu eisini vera við í hesum leiki.
    At hetta, teir hugsaðu um, var loynihandil og strangliga bannað, vistu allir fullvæl. Vart tú uppdagaður, kundi tú fáa stóra bót og stranga straff í aðrar mátar. Teir høvdu kortini verið í leiki fyrr. Vanliga fóru teir um borð á loynikeypskip, tá skýmt var, og býttu um troyggjur, hosur, fisk og fjøður - alt ið fyri var, fyri korn, salt, tubbak, klæði, amboð og eitt sindur av brennivíni.
    Varan hjá loynihandilsskipunum var sum oftast munin betri enn tann í handlinum, og tú fekst so nógv, tú vildi hava. Nærum alt í handlinum var skamtað, tí ov lítið var til.
    Tá bátarnir vóru komnir inn móti Vík, ið er skamt uttan fyri Dragasund, komu flestu bátarnir so nær hvør øðrum, at menninir fingu rópt sín ámillum.
    Nú vísti tað seg, at á nøkrum bátum høvdu teir kent skipið, men á hinum bátunum høvdu teir ikki kent tað, men rýmdu, tí hinir gjørdu tað, og tí teir hildu tað vera ófriðarskip.
    - Vit mugu tosa saman heimi við neystini, rópti Jákup uppi í Lofti á sínum báti á menninar á hinum bátunum, ið vóru so nær, at teir hoyrdu.
    Hinir menninir nikkaðu til hansara.
    Skilligt var, at um teir skuldu hava nakað við hálendingin at gera, so mátti hetta gerast í samráð og í felag. Annars kundi ólukka spyrjast burturúr. Fór hvør maður at handla í sínum lag, og onkur gjørdist firtin og meldaði, so var eldur í koluni.
    Fekk løgreglan frænir av loynihandli, so var hvør hjallur og hvørt úthús endavent, og syndararnir tiknir til forhoyr og drignir til dóms. Tað hevði verið ein vanlukka fyri bygdina.
    Nei, her mátti farast fram við skili.

Tá teir vóru komnir inn um Dragasund, fingu teir undanvind og settu segl. Ikki var leingi, so lógu allir bátarnir inni við neystini.
    Menninir blakaðu fiskin upp, ið teir høvdu fingið. Teir gomlu í bygdini komu út at vita, hvat ið var áfatt, nú bátarnir vóru so tíðliga aftur ein góðveðursdag.
    Tá teir hoyrdu, at ein loynikeypmaður var atvoldin, at teir komu so tíðliga aftur, dámdi ikki øllum so væl.
    - Tað kann koma álvarsliga aftur um brekku at fáast við slíkt, helt onkur av teim gomlu.
    - Vit mugu gera sum hinar ferðirnar, segði Dánjal í Gomlustovu.
    - Ja, tók Jákup uppi í Lofti undir við honum. - Vit mugu ráða av beinan vegin, um vit vilja hava nakað við mannin at gera ella ikki.
    - Ringt er at síggja gott korn og salt liggja úti á vágni og einki fáa av tí, helt Heini yviri í Húsi.
    - Ja, og okkum tørvar salt, segði Ólavur Norðri í Húsi.
    -  Okkum tørvar salt og brennivín, segði Jógvan í Kálvalíð, bóndin í Gróthúsinum.
    - Og tubbak, kritpípur, eysturlendskt klæði, amboð, búnyttur og mangt, mangt annað, segði Ólavur Norðri í Húsi læandi.
    - Vit hava keypt korn, og vit hava heystað korn fyri kortum, so grovt korn tørvar okkum ikki, men tað hevði ikki verið verri at fingið eitt sindur av fínum hálendskum mjøli afturat. Tí eru vit ikki væl stillað við, helt Jógvan í Stórustovu.
    - Hvat siga tit so? spurdi nú Jákup uppi í Lofti hvøllur á málinum. - Tann, ið gongur við til, at vit keypa eitt sindur frá Vindska, rætt hondina upp.
    Summir rættu hondina upp beinan vegin, aðrir bíðaðu, so rættu teir hondina spakuliga upp eisini. Fimm mans rættu ikki hondina upp.
    - Hvussu hart eru tit ímóti? spurdi nú Jákup hesar fimm.
    - Menninir tutlaðu eitt sindur sín ámillum, so segði ein teirra: - Vit fara so ikki at klaga tykkum, um tað er tað, tit ræðast.
    - Tað er í øllum førum tað, vit vildu hoyra tykkum siga, segði Jákup uppi í Lofti. - Annars eru tit eisini vælkomnir at vera við í handlinum. Hesir menninir høvdu helst ongan hug, tí teir fóru kvikliga heim aftur í bygdina.
    - Ræðuskítar, mutlaði onkur. Hinir, ið stóðu eftir, smíltust.
 Nú var so alt avrátt. Menninir vaskaðu fiskin, settu bátarnar í neystini og fóru heim til húsa aftur.
    Í nátt blivu helst fleiri bátar drignir aftur.

Seinnapartin sást skip koma inn eftir vágni. Hetta var tað góða skipið, Jacobii van der Meer. Tað legði seg við akkersplássið úti við Selvík.
    - Vit mugu siga sýslumanninum frá, at ein hálendingur er komin, segði Dánjal í Gomlustovu, tá hann og nakrir av bygdar-monnunum komu saman í bygdini og stóðu og hugdu út á vágna eftir skipinum.
    - Ja, det vile han have, segði Norski Dánjal.
    - Tit krevja at ansa eftir gásadalsmonnum og bíggjarmonnum, teir kunnu finna uppá at melda, helt Ólavur Norðri í Húsi.
    - Hvørki gásadalsmenn ella bíggjarmenn skulu fáa nakað at vita um okkara vitjan hjá Vindska, segði Jákup uppi í Lofti smílandi. - Og munnu teir ikki fara at handla sjálvir? legði hann so afturat.
    - Betri at vera fyrivarin enn eftirsnarur, helt Ólavur.
    Jú, so er, hildu hinir og góvu honum rætt.
    - Eg skal senda Jesar yvir til sýslumannin at siga frá, segði Heini Yviri í Húsi.
    - Takk fyri, segði Dánjal í Gomlustovu, - tað hevði verið óført.

Um klokkan fimm vóru hálendingarnir helst lidnir at ankra og tryggja skipið, tí nú sást skipsbáturin at verða loraður niður, og menn stigu niður í hann.
    - Teir koma inn, segði Heini í Gomlustovu. - Í kvøld verður ball.
    Hálendingarnir plagdu at hava vín og brennivín inn við sær, tá teir komu í land fyrsta kvøldið, og so plagdu teir at skipa fyri dansi. Hetta var ikki dansur, ið føroyingar dugdu at dansa, so teir hugdu bert at fyri tað mesta. Okkurt konufólk fór upp í dansin hjá hálendingunum, men væl var hildið eyga við, at einki ósømiligt fór fram. Genturnar skuldu helst vera reinar, tá tær skuldu standa brúður.
    Tónleikarar høvdu hálendingarnir eisini við, og øll bygdin plagdi at koma saman at lurta eftir hesum løgnu, men tó undurvøkru ljóðunum, ið komu úr teirra ljóðførum.

Kvøldið í kvøld varð einki undantak. Vindski við sínum monnum trein úr bátinum og kom vassandi upp á Dungasand, og báturin fór einar tvær ferðir afturat út eftir fólki. Tá Vindski við fylgi var komin niðan í bygdina, beyð hann monnunum í bygdini vín og brennivín, og ikki gekk long tíð, til teir flestu kendu til. Teir vóru ikki so vanir við sterkan drykk, so ikki skuldi so nógv til.
    So læt stýrimaðurin hjá Vindska gera kunnugt, at teir fegnir vildu leiga dansistovuna. Tað var sum kunnugt stovan hjá Heina uppi í Lofti.
    Jú, tað hevði Heini einki ímóti.
    Tónleikin hjá hálendingunum løgdu menninir ikki so nógv í, teir høvdu hoyrt hann áður, tá skip høvdu verið her. Teimum dámdi betur føroysku kvæðini og sálmasang. Tað segði teimum meira.
    Floytuspælið og streingjaleikin frá hálendingunum hildu teir vera fják. Ja, var tað ikki beinleiðis ókristiligt? Tað vildu í øllum førum summir vera við. Men vínið og brennivínið hjá hálendingunum var gott, so teir lótu hálendingarnar bara spæla. Konufólkunum og børnunum afturímóti dámdi væl tónleikin og helst onkrum av mannfólkunum eisini, tó at teir ikki vildu vera við tað.
    Tá hálendingarnir vóru troyttir og kanska eisini ov fullir at spæla og dansa meira, slógu sørvingar ring og trivu í eitt kempukvæði. Og nú kom rættiligt lív í menn.
    Skortreyðir og hugtreystir av brennivíni kvóðu teir av lívsins kreftum.
    Teir trampaðu, hoppaðu og veittraðu við ørmunum og tóku snjallir og harðmæltir undir við niðurlagnum.
    Hálendingarnir høvdu nú sett seg og litu áhugaðir at dansinum. Teir vistu eitt sindur um henda dans, ið teir kortini hildu vera eitt sindur avoldaðan, men slíkur dansur varð enn dansaður úti á bygd nógvastaðni í Evropa.
    Tá ballið var liðugt um klokkan tvey um náttina, beyð Vindski monnunum um borð at handla.
    Menninir hildu, at betur var at bíða til aðru nátt, tí nú vóru teir ov troyttir og ov druknir.
    Jú, hetta skilti Vindski, og hann kom eisini at liggja her aðru nátt.

Morgunin eftir fóru menn aftur til útróðrar og róðu fram við Jacobii van der Meer á veg út á fiskileið. Einki menniskja sást um borð á hálendinginum. Teir lógu helst allir enn og svóvu rúsin av sær.
    Tá bátarnir komu aftur um kvøldið og høvdu blakað fiskin upp, reinsað hann og sett bátarnar inn í neystini, sóu teir, at sýslumaðurin við sínum tveimum løgreglumonnum var komin út til Sørvágs.
    Sýslumaðurin savnaði allar menninar í bygdini mitt í bygdini, tí hann vildi tosa við teir.
    Sýslumaðurin vildi hava at vita, um nakar hevði verið um borð á hálendinginum, ella hálendingarnir høvdu verið í landi.
    - Jú, hálendingarnir vóru í landi í gjárkvøldið og skemtaðu sær eitt sindur, og teir vóru blíðir eisini. Bjóðaðu vín og brennivín, greiddi Dánjal í Gomlustovu sýslumanninum frá. - Men einki menniskja hevði verið um borð á hálendinginum, og eingin hevði handlað við teir, tað kundi hann vissa sýslumannin um.
    Hetta kundu hinir bygdarmenninir eisini geva eið uppá.
    - Eingin maður má fara um borð á hálendingin, og eingin má hvørki keypa ella selja nakað har um borð. Er tað skilt? segði sýslumaðurin. - Tit kenna straffina fyri loynihandil. Eg vil einki slíkt hava her í sýsluni. Hoyri eg tað minsta um nakran loynihandil, so verða álvarsom stig tikin at taka tann skyldiga og at fáa hann revsaðan. Og revsingin er hørð, tað vita tit sjálvir. Sýslumaðurin var ógvuliga strangur og álvarsamur á málinum.
    Menninir mutlaðu samtykkjandi, nikkaðu og hugdu niður, men søgdu annars einki.
    Síðan vildi sýslumaðurin hava bát og skjútsmanning at sleppa um borð á Jacobii van der Meer at vita, hvat ið teirra ørindi her vóru. Bát og mannskap kundu sørvingar ikki nokta sýslumanninum, tí teir høvdu skjútsplikt.
    Fýra menn úr bygdini, sýslumaðurin og báðir løgreglumenninir fóru nú út til neystini. Teir flotaðu so eitt seksmannafar og róðu út til Jacobii van der Meer.
    Sýslumaðurin og báðir løgreglumenninir fóru um borð, og teir fýra menninir lógu so úti frá skipinum og bíðaðu.
    - Hvat segði Vindski? spurdi Ólavur Norðri í Húsi sýslumannin, tá hann var komin inn aftur.
    - Hann segði, at hann bert var komin inn at fáa vatn og at hvíla manningina eftir herviligt ódnarveður, og at hann nú ætlaði sær av stað aftur. Men ikki veit eg, svaraði sýslumaðurin.
    Eingin talaði so meira.
    Tá sýslumaðurin hevði tosað við Vindska, helt hann leiðina til Bíggjar og til Gásadals, har sama remsa, ið sørvingar høvdu fingið, skuldi endurtakast.
    Hann vildi ongan loynihandil ella sak um loynihandil hava í síni sýslu, tað vildi hann gera øllum greitt. Og hann fór heldur ikki at bera í bøtuflaka fyri nøkrum, ið fekst við slíkt.
    Hann var settur at handhevja kongsins lóg her í sýsluni, og tað ætlaði han sær eisini at gera. Alt hetta fingu menninir at vita, áðrenn sýslumaðurin helt leiðina fram.

Um náttina klokkan tvey, fóru menn trilvandi út gjøgnum fjøruna við posum á baki við býtisvaru út til neystini. Einki ljós mátti tendrast, og alt skuldi ganga fyri seg í størstu stillheit.
    Tá teir vóru komnir út til neystini, høvdu teir vant seg so mikið við myrkrið, at teimum ikki bilti stórvegis at síggja.
    Kvikliga og stillisliga drógu teir tveir bátar, løgdu varuna niður í bátarnar og róðu út til hálendingin.
    Hetta var vandaferð við lít. At rógva vandasjógv í ódnarveðri kundi lættliga samanberast við hesa ferð, tó at hetta var á deyðavatni. Allir vóru spentir og heldur fjálturkendir. Teir vistu alt ov væl, hvat ið teir vágaðu. Sýslumaðurin hevði eisini livandi málað tað upp fyri teimum um dagin heimi í bygdini. Men teir høvdu tikið sína avgerð, og hana stóðu teir við. Teimum tókti, at teimum tørvaði varuna, ið hálendingarnir kundu geva teimum, og soleiðis var tað.
    Vindski og tveir stýrimenn hansara stóðu smílandi og blíðir við lúnningina og tóku ímóti sørvingunum. Hálendsku yvirmenninir vóru í sínum eyðkenda tríhyrnta yvirmanshatti og í tvíkneptum bláum yvirmansfrakka við høgum, gyltum kraga og við skráreim og svørði við lið.
    Sørvingar skiltu ikki eitt orð av tí, hálendingarnir søgdu, og hálendingarnir skiltu ikki eitt orð av tí, sørvingarnir søgdu, so alt gekk fyri seg við teknmáli og handakeipum. Mest á tann hátt, at ein helt tað fram, ein vildi sleppa at selja, og peikaði ella við handakeipum ímyndaði tað, ein vildi sleppa at keypa. Og væl bar til.
    Hálendingarnir vistu, hvussu føroysku lógirnar vóru, og teir vistu eisini, at teir sjálvir kundu verða tiknir fyri loynihandil og revsaðir, um nakað kom upp. Og hetta hevði sýslumaðurin eisini gjørt teimum greitt. So tað galt um at bera skjótt at.
    Teir tóku ímóti hosunum, troyggjunum, fjøður og turra ella saltaða fiskinum, ið varð bjóðaður teimum, og so var teirra vara latin ímóti, alt eftir, hvussu nógv tað var og hvat, ið keyparin vildi hava.
    Eitt sindur varð pruttað, og hálendingarnir slekkaðu nakað, men ikki nógv. Tá so handilin var av, var bara at fáa varuna skjótt í bátarnar og rógva hana til lands.
    Bøndurnir, Dánjal í Gomlustovu, Heini Yviri í Húsi og Jógvan í Stórustovu, ið vóru komnir um borð, vórðu bodnir aftur í skiparakahúttina, ið var aftast í skipinum.
    Seinni greiddu teir frá, hvussu stórbært, ið tað var í skipara-kamarinum. Har vóru stórir blýlagdir gluggar aftureftir, eitt stórt vakurt útskorið mahogniskriviborð við einum útskornum stóli við plússáklæði. Á skottunum hingu vakrir málningar og ein stórur gyltur spegil. Og eisini annað.
    Skiparin bjóðaði teimum tubbak og besta reyðvín, teir nakrantíð høvdu smakkað. Og hann tosaði alla tíðina, tó at eingin av teimum skilti eitt orð. Teir bara nikkaðu og søgdu ja ella nei av og á soleiðis, sum teir hildu, tað hóska best. Vindski skilti teir ikki kortini, so tað gjørdi helst ikki so nógv.
    Tá liðugt var at keypa, fóru menninir í bátarnar og róðu líka stillisliga til lands aftur, sum teir vóru komnir um borð.
    Bátarnir vóru so drignir í neystini, og menn fóru síðan væl nøgdir berandi heim í bygdina við hesum dýra førningi.

Hevði ikki óveður brostið á dagin eftir, hevði hálendingurin verið farin av stað aftur, og einki meiri hevði verið burtur úr hesi søk. Men av óveðrinum varð hálendingurin liggjandi nakrar dagar afturat, og av tí stóst sorgarleikur.
    Ein ungur sørvingur, ið hevði verið burturi í bygd og tænt í nøkur ár, var fyri kortum afturkomin til bygdina. Hann var róptur Ólavur hjá Hannusi.
    Allir menn vóru samdir um, at nú skuldi ikki handlast meira við hálendingin, tað fór at verða ov vandamikið fyri allar partar. Ikki minst fyri bygdarfólkið. Tí varð tann avgerð tikin, at eingin mátti fara um borð á hálendingin aftur. Og eingin mátti selja teimum nakað afturat ella keypa nakað frá teimum.
    Hesum boðum fylgdu øll uttan ein maður, Ólavur hjá Hannusi.

Triðju náttina fór Ólavur um borð á hálendingin og keypti eina mjøltunnu í býti fyri nøkur hosupør og nakrar troyggjur.
    Hann setti tunnuna á land á helluni uttan fyri Urðina, uttan fyri Klyvar og róði so inn til lands at vita, um frítt var at fara.
    Tað skuldi tað so vísa seg, at tað ikki var. Ein maður gekk hesa somu nátt úti við neystini og sneytaði. Hann sá Ólav koma í land av loynikeypskipinum og segði honum, at hann ætlaði at klaga hann til sýslumannin fyri loynihandil.
    Einki nyttaði, at Ólavur noktaði. Og einki nyttaði tað honum at biðja um grið. So gott var í Ólavi, at hann vildi kortini ikki gera manninum mein fyri sjálvur at fáa frið.
    Hesin illkynjaði maður fór beina leið til Sandavágs.
    Ólavur hjá Hannusi hevði einaferð áður fingið dóm fyri okkurt lítið brot, og tá hann hoyrdi, at hann fór at verða klagaður, væntaði hann sær harða revsing, tí at hetta var annað brotið, kanska fongsul á Bremerhólmi ella deyðadóm, og bæði høvdu verið sama úrslit.
    Hann visti sær tí einki annað enn at fara um borð á Jacobii van der Meer og royna, um teir ikki vildu loyva sær at sleppa av stað við teimum. Eingin ivi var um, at Vindski hevði játtað honum flutning, tí við slapp hann. Eingin hoyrdi nakrantíð frá Ólavi aftur, og hann kom, sum vera man, ongantíð aftur.
    Eingin gáaði heldur um nakað, tá tey sóu Jacobii van der Meer seta segl og sigla út av Sørvágsfjørði. Eingin visti nakað um hetta við Ólavi tá.
    Um dagin kom mamma Ólavs og segði, at hon hevði ikki sæð sonin allan dagin, mamman var einkja og búði inni hjá Heina uppi í Lofti, og hon átti bara Ólav.
    Leitað varð, men seinnapartin, tá sýslumaðurin kom út at spyrja eftir Ólavi, gjørdist fólki greitt, hvar Ólavur var.
    Hann var rýmdur við hálendinginum.
    Hetta var mammuni stórur sorgarleikur. Nú var hon einsamøll í verðini.
    Sýslumaðurin vildi hava menn at leita eftir Ólavi. Teir søgdu, at tað høvdu teir longu gjørt, men úrslitaleyst. Men hann vildi hava teir av stað aftur og fór sjálvur við.
    Leitað varð bæði væl og leingi, men maðurin var og bleiv burturi.
    Menn lovaðu at siga sýslumanninum frá, um teir sóu nakað til Ólav. Annars mátti sýslumaðurin gera somu niðurstøðu, sum menn úr bygdini longu høvdu gjørt.
    Ólavur hjá Hannusi var rýmdur við hálendinginum, og hann kom ongantíð aftur. Tað kundi hann einfalt ikki gera.
    Bara tað at rýma av landinum uttan loyvi frá myndugleikunum var stórt lógarbrot, og so hevði hann loynihandilssakina umframt, sum eisini var stórt lógarbrot, umframt gomlu lógarbrotini, so honum høvdu ikki borist bøtur, kom hann aftur. Tað visti hann, og tað vistu øll.
    Dagin eftir, tá menn fóru á flot, bar onkur eyga við, at ein tunna stóð á landi á helluni uttan fyri Urðina uttan fyri Klyvar. Báturin legði at landi, og skjótt sóu menn, at hetta var ein mjøltunna.
    Hetta var tunnan hjá Ólavi. Hann var ongantíð komin so langt sum at fáa hana til hús.
    Teir tóku tunnuna inn í bátin og róðu innaftur við tunnuni. Goymdu hana í neystinum og fóru so av stað aftur til útróðrar.
    Um kvøldið, eftir at fiskaarbeiðið var liðugt, varð mjøltunnan førd heim í bygdina og borin inn til hesa fátæku einkjuna.
    Hon hevði mist sonin, men eingin vildi, at hon skuldi hava mist hann púrt til einkis. Tí skuldi hon í minsta lagi hava mjøltunnuna, ið hevði kostað bæði henni og soninum so dýrt.
    Eftir hetta fekk hellan, ið Ólavur hevði sett tunnuna upp á land, navnið Mjøltunnan.

Tað kom nú fram, at maðurin, ið hevði klagað Ólav, var húskallurin Jesar.
    Ikki kundi sigast, at Jesar fekk gleði av síni illgerð. Tvørtur ímóti.
    Hann var rikin úr bygdini, og eingin vildi hava nakað við hann at gera, hvar ið hann kom. Endin varð tann, at sýslumaðurin sjálvur mátti taka hann til sín, so at maðurin ikki skuldi doyggja í hungri.
    Jesar helt sjálvur, at hann hevði bara eitt menniskja í heiminum, ið brýggjaði seg um seg, tað var sýslumaðurin. Ikki visti hann, at sjálvt sýslumaðurin ikki kundi torga hann, men bert hevði hann hjá sær av skyldukenslu.
    Honum royndi Jesar so at sleiska fyri við at melda hvørt smábrot á lógina, ið hann sá. Hetta gjørdi hann eyðvitað hataðan og illa lýddan allastaðni. Ikki minst í Sandavági, har hann nú hevði sína dagligu gongd.
    Jesar var eftir henda dag róptur Njósnarin og var ein skýggjaður og einsamur maður.

Eitt kvøldið, tey sótu og tosaðu um hetta í Gomlustovu, hevði Dánjal í Gomlustovu hesa viðmerking:
    - Jesar hevur ikki bert oytt lívið hjá Ólavi og mammu hansara, men hann hevur eisini oytt lívið hjá sær sjálvum. Hann hevur gloymt gyltu regluna, ið so rætt og einfalt lærir: Ger ikki móti tínum næsta tað, tú ikki vilt, at hann skal gera móti tær.
    - Mær dámdi hann ongantíð, segði Morgunbjørt. - Hann sá so lúnskur út.
    - Ja, illa royndist hann, tað er vist, segði Heini í Gomlustovu.
    - Gott, at vit fingu hann úr bygdini, segði Anna.
    - Higar torir hann ikki aftur, segði Dánjal hjá Heina avgjørdur.
    - Nei, tað ger hann neyvan, helt Dánjal í Gomlustovu.
    - Synd var í mammuni, helt Sjúrðfríður.
    - Vit her í bygdini fara at hjálpa henni, so at hon onga neyð skal líða. Tað hava vit longu gjørt av, segði Dánjal í Gomlustovu. Hann hugsaði um mammu Ólav.
    - Tað var gott at hoyra, segði Sjúrðfríður.
    - Hvør veit, hvar ið Ólavur man fara at enda, og hvat ið endin verður av honum? segði Jógvan hjá Heina.
    - Helst fer hann at sigla við Vindska, helt Dánjal, bróðirin. - Og so sleppur hann at síggja verðina.
    - Tað er vandamikið úti í verðini, segði Dánjal í Gomlustovu. - Kríggj og valdsnýtsla allaðstaðni. Nei, tað er avgjørt ikki trygt úti í verðini.
    - Fá eru tey, ið gerast gomul ella koma livandi aftur, ið fara langt um lond, tað hoyra vit allastaðni frá, segði Heini í Gomlustovu.
    - Jesus veri við honum, hvar hann so endar, bað Anna, matmóðirin, álvarsom á málinum.
    - Ja, amen, tóku hini undir.
    Tosið gekk so inn á annað. Nú vóru veturin og vetrararbeiðið eisini fyri, og so var tað vestmannaferðin, ið ikki var at gloyma. Og so vóru tað allar søgurnar um trøll og huldufólk.
    Jú, nógv var at tosa um.
 

.....