Heimasíðan hjá Sørvágs kommunu 18.01.2010

Tá gamliskúli skuldi byggjast út

 

Stykkið har nýggjur musikkskúli nú verður bygdur hevur sum so mangt annað, sína søgu. Fyrsti partur av søguni ferð fram undir Vága sóknar kommunu, sum var virkin fram til heystið 1915.

 

 

Gamliskúli í Sørvági stóð liðugt bygdur í 1887. Fyrstu mongu árini var norðara helvt av skúlanum brúkt til skúlastovu, meðan sunnara helvtin var nýtt til læraraíbúð og hevði skúlin bert ein lærara. Lærarin skuldi, umframt at røkja skúlagangin í Sørvági, eisini røkja undirvísingina í Bø og í Gásadali, hetta samstarv helt fram til 1918.

 

 

Til vinstru sæst gamliskúli, stykkið frammanfyri skúlan móti ánni, er tað, ið ognartikið varð í 1914 til útbygging av skúlanum.

 

Í 1910 er barnatalið vaksi somikið, at ein lærari verður settur afturat í skúladøminum og tvær skúlastovur vera í Sørvági. Afturat skúlastovuni í skúlanum verður ein stova leiga og gjørd um til skúlastovu í húsunum Norði í Beiti (kanska betur kend seinni sum húsini hjá Gretu Binu, ella uppaftur seinni hjá Samelinu Lið.)

 

Nevnast kann m.a., at í skjølunum sæst, at 10 skúlaborð við beinkjum eru í skúlanum meðan 5 slík eru Norð í Beiti. Hvør skúlastovan hevur eisini eina talvu og eitt kadeter, nøkur blekkhús, lærubøkur og landakort.

 

Í 1912 verður hildið, at hetta við at leiga skúlastovu og leiga innivist til annan læraran (hann búði tá til leigu í Nýggjustovu) ikki er nøkur varandi loysn og at best er, at byggja skúlan út so at tvær skúlastovur vera har og tvær læraraíbúðir.

28. september 1912 er fundur í forstandarskapinum hildin heima við hús hjá sýslumanninum Sandavági. Á fundinum verður samtykt at søkja um stuðul úr Løgtinginum at víðka um skúlan í Sørvági við einari skúlastovu og einari læraraíbúð, vegna tað, at tveir lærarar eru.

Stríð at fáa grundstykki

Á fundi í Miðvági 9. desember 1913, var samtykt at ognartaka eitt 11,30 m. langt og 7,55 m. breitt øki, sum Ole Poulsen og Helene Poulsen, einkja eftir Rasmus Poulsen í Miðvági, eiga, at útbyggja skúlan í Sørvági á. Nýggja skúlastovan skal so vítt møguligt standa liðug innan 1. november 1914.

 

5. januar 1914 verður skrivað til amtið viðvíkjandi ætlaða grundstykkinum til skúlavíðkanina. Sagt verður, at eigararnir ikki vilja selja og verður biðið um loyvi, at seta tveir óvildigar menn at meta um prísin á stykkinum. 29. januar verður eisini skrivað til sorenskrivaran um hetta sama.

Á fundi í Miðvági hin 6. mars 1914 er m.a. til viðgerðar skriv, sum er komið frá Poul Effersøe sakførara, sum hevði fingið fulltrúð frá formanninum at møta vegna kommununa í sakini móti Marie Poulsen (einkja eftir Ole Poulsen) og Helene Poulsen “paa Maanenstinget i Thorshavn” sum tað verður sagt, har tveir óvildigir menn skuldu útnevnast, at meta um grundstykkið til skúlavíðkanina.

 

Frágreiðing um gongdina í málinum seinastu tíðina er eisini skrivað í fundarfrágeiðingina.

 

Marie Poulsen og Helene Poulsen hava nú reist pástand um, at kommunan hevur latið flag grava av stykki teirra og lagt grót á stykkið uttan loyvi. Forstandarskapið viðgongur, at kommunan hevur latið flag grava av stykkinum, men sera lítið, bert umleið 4 kvadratmetur, og hetta bert tí, at tað var neyðugt at bøta um takið á skúlanum, sum var rivið. Hetta var gjørt, tí mann gekk út frá at stykkið skuldi fella til skúlan.

Hvat grótinum viðvíkir hevur tað verið siður ikki at nokta, at grót liggur á annan mans stykki, tá grótarbeiði verður gjørt um veturin. Av grótinum, sum liggur á stykkinum eigur kommunan bert lítlan part. Eingin úr forstandarskapinum eigur nakað stykki, sum liggur uppat skúlanum.

 

Forstandarskapið hevur tikið avgerðina um ognartøku, tí hildið verður, at hetta er til tað besta fyri almenningin.

 

Skriv var longu sent eigarunum gjøgnum sóknarprestin, og verður noktandi svarið frá eigarunum um sølu av stykkinum lagt við í skrivinum, sum sendast skal til sakføraran.

 

Formaðurin hevur eisini spurt Helene Poulsen munnliga um sølu, har fleiri vóru tilstaðar og segði, at hann eisini skuldi spyrja Marie Poulsen. Til tað svaraði Helene Poulsen, at tað als ikki hevði nytta nakað. Formaðurin bað hana so spyrja Marie Poulsen sína vegna, og tað játtaði hon. Men svarið tær skrivliga góðu presti váttar nóg greitt, at tær ikki vilja selja. (Viðmerkjast kann, at prestur var formaður í skúlanevndini.)

Annars varð samtykt á fundinum, at lata yvir til skúlanevndina í Sørvági og Bø um at bjóða út í licitatión útbygging av skúlanum í Sørvági og nýbygging av skúla í Bø, tó undir eftirlitið av forstandarskapinum.

 

Á fundi hin 14. mai 1914 verður umrødd umbøn frá Marie Poulsen og Helene Poulsen úr Miðvági, um at gera og viðlíkahalda eitt stik frá hjallinum við skúlan í Sørvági eftir markinum millum teirra stykki og ognina hjá skúlanum. Forstandarskapið helt seg ikki hava skyldu til at áleggja Sørvágs sókn at gera eitt slíkt stik.

 

Hetta skrivið frá eigarunum man helst vera enn eitt tekin til kommununa um, at tær ikki eru sinnaðar at selja stykkið og ikki ynskja ognartøkuna framda.

 

10. juli 1914 er skrivað til sorenskrivaran. Har verður sagt, at eftir uppskotið frá sóknarnevndini í Sørvági, hevur forstandarskapið samtykt, at ognartaka lendi til at byggja skúlastovu á í Sørvági. Hans Simonsen og Ludvig Petersen úr Sandavági hava virðismett økið til 50 oyru pr. kvadratmeturin. Hetta heldur forstandarskapið verða alt ov høgt mett. Tí biður forstandarskapið sorinskrivaran útnevna 4 menn at gera eina nýggja meting.

 

Helst hevur kommunan verið noydd at góðtaka virðismetingina, tí vit síggja ikki í skjølunum um nakra aðra virðismeting og árið eftir stendur viðmerkt í roknskapinum hjá tí nýggju Sørvágs kommunu, at kommunan eigur eitt jarðarstykki við skúlan í Sørvági, ætla til nýggjan skúlabygning.

Útsetan av útbyggingini

28. mai 1915 verður skrivað til Svenning Rytter amtmann (skúlastjórnina). Spurt verður um tað ikki hevði verið møguligt at útsett byggingina av skúlastovuni í Sørvági til komandi ár.

 

- Helst verður hendan umsókn um útsetilsi til komandi ár send, vegna ætlaða sundurbýti av Vága sóknar kommunu sama heyst.

 

Málið heldur fram undir Sørvágs kommunu

Hin 8. februar 1916 var eykafundur í forstandarskapinum í Sørvági, hildin heima við hús hjá formanninum Niclas Rasmussen. Bygdaráðið í Sørvági var annars komið saman at taka sær av fólkateljingslistunum fyri 1916. Á fundinum varð einmælt samtykt, at útbjóða grótarbeiði til víðkanina av skúlanum.

Enn ein útseting av útbyggingini

Bert tveir mánaðir seinni, hin 26. mai 1916, verður skriv sent skúlastjórini, har sagt verður, at vegna tað, at tað hevur verið verri og verri at fáa til vega neyðugt byggitilfar verður heitt á skúlastjórnina um at fáa útsett skúlabyggingina í Sørvági “indtil nuværende Krise er ophørt” (fyrri heimsbardagi 1914-18). So leingi skúlastovan ikki er gjørd kann framvegis líknandi høli fáast til vega, sum higartil hava verið brúkt.

 

- Undir fyrra heimsbaradaga var kommunan undir sera tungum fíggjarligum trýsti vegna lóg um dýrtíðarstuðul til borgararnar, sum neyðugt var at læna væl av peningi at fíggja. Um so byggitilfar hevði fingist, hevði kommunan neyvan verið fíggjarliga før fyri nakrari bygging hesi árini.

 

 

Nýggjari mynd av gamlaskúla sum hann hevur sæð út eftir umbyggingina í 1927 og við nátthúsinum frá 1939 fremst.

Útbygging endar við umbygging

Í 1923 sær út til at ætlanin við at víðka um skúlan er slept og nýggj ætlan er komin fram um at gera læraraíbúðina í skúlanum um til skúlastovu og at byggja nýggj hús til 1. læraran. Sagt  verður, at nú eru 120 skúlabørn í Sørvági og plássið er alt ov lítið. Staturin játtar 6000 kr. til verkætlanina. Mett verður at nýggja skúlastovan og nýggju lærarahúsini fara at kosta 28.000 kr., kommunan skal so fíggja 22.000 kr.

 

Í 1925 gerst greitt, at kommunan ikki fíggjarliga megnar hesa byrðu. Sum fylgja av lánibyrðuni undir fyrra heimsbardaga, stórum lógarbundnum útreiðslum til sosialhjálp umframt áhaldandi búskaparkreppu og lágum inntøkum, er kommunan í 1920-unum nærmast á húsagangi, sama er galdandi fyri flest allar kommunur í landinum, har eru eingir pengar uttan til at hava tað hægst neyðuga gangandi. Avgjørt verður, at taka eina stovu burtur av íbúðini hjá læraranum til skúlastovu afturat teirri gomlu og at rinda læraranum 80 kr. eyka um árið í samsýning fyri hetta.

 

Í november 1926 fær kommunan í boði at keypa húsini hjá Jóan Jacob Jacobsen timburmanni til lærarahús fyri 6000 kr. Hetta eru eini rættuliga nýggj og góð hús og líkjast hartil rættuliga nógv teimum húsum kommunan ætlaði at byggja, bæði í útsjónd og stødd, so hetta er avgjørt eitt gott tilboð. Eftir drúgva togan við Skúlastjórnina er endin tann, at húsini verða keypt hin 24. august 1927. Kommunurnar partur var 2000 kr. og statsstuðul 4000 kr.

 

Tá hetta er loyst og lærarin fluttur út úr skúlanum verður farið undir at umbyggja læraraíbúðina til skúlastovu. Og annars verður skúlin rættuliga nógv umbygdur innan sum uttan. Í 1927 eru umbyggingin liðug og hevur skúlin nú tað útsjónd hann seinni hevur. Skúlin hevur nú tvær javnt stórar skúlastovur. Gongd verður bygd omanfyri skúlan fram við allari ovaru síðuni og ein minni durur er bygdur miðskeiðis omanfyri longu gongina. Niðara síða verður broytt soleiðis, at ístaðin fyri 4 vindeygu og hurð omaneftir, verða nú 6 vindeygu og eingin hurð. Skúlin verður brúktur til skúlabrúks upp til endan av fimtiárunum, tá nýggjur skúli er bygdur uttanfyri Kirkjuánna.

 

Stykkið norðanfyri gamlaskúla hevur kortini øll árini frá 1914 verið ogn hjá kommununi og varð nýtt til spælipláss við skúlan, so leingi skúlin var í brúk.

 

Sonni Jacobsen

 


Keldur:
Gerðabøkur og skjøl hjá Sørvágs kommunu.
Myndir:
Ovara: Sørvágs bygdarsavn.
Niðara: Heimasíðan hjá Sørvágs skúla